Wellbeing / 28 May, 2020

Allergies in adults

Dr Goh Lit Ching

Dị ứng là gì?

Dị ứng là phản ứng bất thường của hệ thộng miễn dịch với dị nguyên (những chất mà cơ thể cho là có hại đến từ môi trường bên ngoài). Dị nguyên khá phổ biến với cuộc sống của chúng ta, chúng có thể từ phấn hoa, nọc của ông mật, lông thú cưng cho đến thực phẩm.

Tại sao có những dị ứng phát triển ở người lớn?

Hệ thống miễn dịch phản ứng với chất lạ ở một số người trong khi một số người lại không. Khi dị ứng xảy ra các kháng thể được tạo ra để chống lại các chất gây dị ứng. Khi chúng tiếp xúc với dị nguyên, hệ thống miễn dịch có thể gây ra phản ứng trên da, xoang, đường thở hoặc hệ tiêu hóa. Tại sao dị ứng chỉ xảy ra ở một số cá thể nhất định trong khi số khác lại không vẫn là một điều bí ẩn.

Nhiều chứng dị ứng xảy ra khi đối tượng vẫn còn nhỏ. Tuy nhiên, dị ứng có thể phát triển ở mọi độ tuổi bất kể tiền sử dị ứng của bệnh nhân như thế nào.

Dấu hiệu và triệu chứng của Dị ứng

Triệu chứng dị ứng phụ thuộc hầu hết vào loại dị nguyên của hệ thống cơ thể bị ảnh hưởng.

Những chất gây dị ứng thông thường ta hay mắc phải ở cuộc sống hằng ngày được liết kê ở dưới đây. Một số trong các dị ứng này có thể chồng chéo và gây ra phản ứng khác nhau với một số cá thể. Một số phản ứng miễn dịch gây dị ứng tăng cao cũng có thể có bắt nguồn từ những nguyên nhân chưa rõ, chẳng hạn như viêm da dị ứng (eczema) và bệnh mề đay vô căn mãn tính.

  • Phấn hoa, ve và các chất gây dị ứng liên quan đến đường hô hấp  – Thường là nguyên nhân chủ yếu gây viêm mũi dị ứng (còn gọi là sốt hoa cỏ – Hay Fever) gây hắt hơi, sổ mũi và chảy nước mắt và ngứa
  • Chất gây dị ứng liên quan đến tiếp việc xúc trực tiếp với da, chẳng hạn như vết côn trùng cắn – Vết cắn và vết đốt của côn trùng có thể gây phát ban, gây ngứa, sưng và nổi mẫn đỏ trên da. Trong những trường hợp nghiêm trọng, các ứng nguyên có thể gây ra sự viêm nhiễm trong đường thở gây khó thở, ho, tức ngực và ở vài trường hợp nhất định, một phản ứng có khả năng đe dọa đến tính mạng được gọi là sốc phản vệ.
  • Các chất gây dị ứng trong thực phẩm như các loại hạt, hải sản, thực phẩm chứa gluten, đậu nành và chất màu thực phẩm – Các chất gây dị ứng thực phẩm phổ biến nhất gây sưng và cảm giác ngứa ran ở các vùng mặt như môi và quanh mắt, cổ họng và lưỡi. Những điều này cũng có thể gây phát ban (một loại phát ban da) và trong trường hợp nghiêm trọng dẫn đến phản ứng phản vệ.
  • Các chất gây dị ứng trong thuốc – Các triệu chứng phổ biến nhất bao gồm phát ban, ngứa da và sưng mặt khi dị ứng thuốc, với một số người cũng bị nổi mụn nước và nhiễm trùng da thứ phát. Trong một số trường hợp nghiêm trọng, dị ứng có thể gây ra viêm đường thở như thở khò khè, khó thở và sốc phản vệ.

Dị ứng có thể trị hết hoàn toàn hay không?

Hầu hết các dị ứng đều không điều trị dứt hẳn hoàn toàn. Phần lớn, một khi kháng thể được tạo ra chống lại các ứng nguyên, phản ứng miễn dịch sẽ luôn được kích hoạt, ngay với cả các chất dây dị ứng ở cường độ nhẹ. Tuy nhiên, việc điều trị có thể giúp giảm triệu chứng dị ứng.

Kiểm soát dị ứng như thế nào?

Điểm quan trọng nhất trong việc kiểm soát dị ứng là tìm ra nguyên nhân rồi loại bỏ các chất gây dị ứng. Sau đó tập trung điều trị các triệu chứng mà dị ứng đã gây ra. Với từng cơ địa mà mức độ nghiêm trọng của dị ứng sẽ khác nhau. Nó có thể dao động từ một kích thích nhỏ đến sốc phản vệ, đây là một trường hợp khẩn cấp có thể đe dọa đến tính mạng. Kiểm soát các triệu chứng phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của dị ứng ảnh hưởng.

Trường hợp dị ứng nhẹ

Điểm quan trọng nhất trong việc kiểm soát dị ứng là tìm ra nguyên nhân rồi loại bỏ các chất gây dị ứng. Sau đó tập trung điều trị các triệu chứng mà dị ứng đã gây ra. Với từng cơ địa mà mức độ nghiêm trọng của dị ứng sẽ khác nhau. Nó có thể dao động từ một kích thích nhỏ đến sốc phản vệ, đây là một trường hợp khẩn cấp có thể đe dọa đến tính mạng. Kiểm soát các triệu chứng phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của dị ứng ảnh hưởng.

Trường hợp dị ứng nặng

Phản ứng phản vệ nghiêm trọng có thể gây ra chứng đau đầu nhẹ, tụt huyết áp nhanh, mạch yếu, khó thở và mất ý thức. Với các trường hợp này, điều trị ngay là vô cùng cần thiết nếu không các triệu chứng dị ứng có thể nguy hiểm đến tính mạng. Sử dụng epipen lập tức nếu có sẵn, sau đó tìm kiếm sự giúp đỡ. Nếu bạn không có quyền sử dụng epipen, bạn nên thường xuyên phải đến khoa cấp cứu để tiêm adrenaline và tư vấn ổn định.

Liệu có cách nào ngăn chặn dị ứng ngay từ khi mới bắt đầu?

  1. Tránh các chất gây dị ứng đã biết s – Một khi bạn gặp phải phản ứng đã được xác nhận đối với chất gây dị ứng, tốt nhất là tránh chất gây dị ứng đó trong suốt quãng đời còn lại của mình. Mặc dù phản ứng dị ứng mà bạn có thể bị nhẹ, việc tích lũy có thể dẫn đến phản ứng đe dọa tính mạng sau này trong cuộc sống. Để tránh vô tình tiếp xúc với chất gây dị ứng, hãy luôn chú ý đến các lựa chọn thay thế mà bạn có. Ví dụ, những người bị dị ứng thực phẩm có thể tìm kiếm các nhà hàng phục vụ không có gluten hoặc tìm kiếm những thực phẩm khác.
  2. Viết nhật kí – Đối với những người không biết về nguyên nhân gây dị ứng của bạn, tốt nhất là ghi lại những gì bạn đã tiếp xúc hoặc ăn vào trong một ngày và một vài ngày trước khi dị ứng xảy ra. Việc viết ra sẽ giúp bạn xác định ra các chất gây dị ứng tiềm năng.
  3. Luôn thông báo cho những người liên quan đến việc chăm sóc bạn về tình trạng dị ứng của bạn (ví dụ: nhân viên y tế)  – Khi bạn gặp bác sĩ hoặc dược sĩ tư vấn thuốc theo toa hoặc thực phẩm chức năng, đừng quên thông báo cho họ về tình trạng dị ứng của bạn để có thể đưa ra quyết định sáng suốt và chính xác nhất.

Tài liệu tham khảo

Để xem danh sách tài liệu tham khảo đầy đủ, vui lòng nhấn vào đây
  1. Mayo Clinic. (2018). Allergies. Retrieved on 8 May 2020 from https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/allergies/symptoms-causes/syc-20351497
  2. Ramsey, A. & Mustafa, SS. (2020). Allergy. Retrieved on 8 May 2020 from https://www.medicinenet.com/allergy/article.htm#allergy_facts
Trở về Articles

Tìm kiếm

Liên hệ với chúng tôi